U bent hier

Virtuele reis door Casa Azul, het huis van Frida Kahlo

 

Dankzij Google Arts & Culture kan je gemakkelijk vanuit je zetel Casa Azul en de bijhorende tijdelijke tentoonstelling bezoeken. Het blauwe huis in Mexico-Stad, waar zich het Frida Kahlo museum bevindt, was lange tijd het toevluchtsoord van de Latijns-Amerikaanse kunstenaar. Het is de plek waar ze geboren is op 6 juli 1907 en stierf op amper 47-jarige leeftijd. Naast de zonnige tuin, de keuken en de studio, kunnen we een virtuele blik werpen op Appearances can be deceiving, een expositie die Kahlo’s moeizame band met haar lichaam centraal zet. Je gids: Okv.be-redacteur Ine Engels.

 

De eerste ruimte waar Google ons naartoe brengt is een donkere kamer met vitrine. Gebruik het kompas rechts van je computerscherm om te draaien en de zoomknoppen om je dichter of verder te begeven. Wanneer je je positie hebt bepaald, bekijk dan de kledingstukken in de vitrine. Ze zijn afkomstig uit de uitgesproken garderobe van Kahlo. Etalagepoppen dragen lange kleurrijke rokken gecombineerd met zware blouses en shirts. Hun kapsels zijn opgestoken met dikke vlechten en linten. In elke pop herkennen we een glimp van Frida Kahlo. Door het dragen van de traditionele Tehuana kledij etaleerde Kahlo de trots van Latijns-Amerika. Vaak werd ze alleen gezien als de echtgenote van de bekende Mexicaanse schilder Diego Rivera. Met haar doordringende blik en traditionele uiterlijk slaagde Kahlo er in om een charismatisch imago te creëren dat ver buiten Latijns-Amerika aanzien kreeg.

 

 

Ziekte en ongeval

We navigeren verder door het museum door onderaan op het tweede plaatje te klikken. Zo krijgen we een beeld van Kahlo te zien uit 1919, toen ze twaalf jaar oud was. De foto is genomen door haar vader, Guillermo Kahlo, een bekende fotograaf in Mexico-Stad. Wat opvalt is de strenge blik waarmee de jonge Kahlo ons aanstaart. Een vijftal plaatjes verder vinden we een gelijkaardige foto uit 1926. Kahlo is hier negentien jaar oud is. Haar kinderlijke gezicht is verdwenen en haar haar is strak opgestoken waardoor haar bruine ogen ons nog doordringender aanstaren. Beide foto’s tonen Kahlo op een moment in haar leven waarop ze reeds worstelde met haar lichaam. Op zesjarige leeftijd werd haar rechterbeen getroffen door polio en in 1925 was ze het slachtoffer van een vreselijk busongeval waarbij haar rechterzijde, inclusief baarmoeder, vermorzeld werd door een ijzeren staaf.

 

We betreden de ruimte die links van de vitrine met garderobe ligt. Gebruik je kompas om naar links te draaien en klik vervolgens op het kruis dat in de volgende ruimte verschijnt. Zo kom je terecht in een kamer met een tweede vitrine waarin allerlei krukken, beenbraces en korsetten te zien zijn. Het zijn hulpmiddelen die Frida Kahlo noodgedwongen haar hele leven moest dragen. Draai vervolgens naar rechts. Doorkruis de ruimte met de kledij van Kahlo tot je in een donker, gesloten kamertje komt. Recht voor je zie je een kleine, ontroerende tekening. Kahlo stelt zichzelf voor in een brede, transparante jurk waardoor haar naakte lichaam zichtbaar is. Een korset zit stevig vastgesnoerd rond haar bovenlichaam en groene vlinders versieren haar linkerbeen, dat onaangetast bleef. De originele titel Las apariencias engañan vormt het uitgangspunt van de tentoonstelling en vertaalt zich in het Nederlands als “uiterlijke schijn bedriegt”. Kahlo verborg veertig jaar lang haar broze, vastgeklemde lichaam onder de weelderige Tehuana stoffen. In haar kunst kiest ze voluit voor transparantie. We kijken door de lagen heen en krijgen zicht op Kahlo’s dagelijkse realiteit.

 

 

Ideologie en ervaring

Een absoluut hoogtepunt is het schilderij Marxism Will Give Health to the Ill. Het is een werk dat ze schilderde op het einde van haar leven en waarop haar ideologie duidelijk te zien is. Frida, gehuld in brede rok en korset, laat haar krukken los en wordt opgevangen door de handen van het communisme. In de rechterbovenhoek zien we Karl Marx die de Amerikaanse adelaar wurgt. Een grote vredesduif overschouwt het tafereel. De kunstenaar gebruikt rode en groene kleuren als symbool voor de vitale levenskracht die ze haalt uit haar overtuiging. Tot aan haar dood was ze een fervente voorstander van het communisme en richtte ze zich manifest tegen de Verenigde Staten.

 

Klik nog drie plaatjes verder en je ziet het onafgewerkte, aangrijpende werk Frida and the Cesarean. De harde zwarte lijnen en bloederige kleuren waarmee Kahlo schildert geven ons een indruk van haar volhardende karakter en haar trefzekere hand. Een maand na haar eerste miskraam vormt ze haar trauma om tot beeld. Ze schildert zichzelf met een getormenteerde uitdrukking, liggend op bed met een foetus in haar buik. Bovenaan links zien we een beeld van de operatie en aan de rechterkant staat Diego Rivera met onder zich de gestalte van een baby. In veel van haar werken combineert Kahlo verschillende momenten. Samen geven ze uitdrukking aan haar ervaringen en veranderend zelfbeeld.

 

Appearances can be deceiving is een tentoonstelling die de toeschouwer een inkijk geeft in het private leven van Frida Kahlo. Naast haar garderobe en braces, vinden we er een collectie kleine religieuze werkjes die Kahlo fervent zou verzameld hebben vanuit een geloof in het spirituele en de hoop op genezing. Die focus op deze objecten is interessant, maar toch enigszins problematisch. Ze benadrukken het lichaam, het uiterlijk en het (bij)geloof van Kahlo, thema’s die vaak in verband worden gebracht met het vrouwelijke en het exotische. Het zou interessanter zijn om de virtuele tentoonstelling te beginnen bij de kunstwerken, want dat is toch wat een kunstenaar echt definieert, meer dan wat dan ook. Met de werken als vertrekpunt, kan je de rondleiding een tweede keer doen. Wanneer je vertrekt vanuit het standpunt van de kunstenaar Kahlo, leer je Frida als persoon evengoed kennen.

 

Te bezoeken op: https://artsandculture.google.com/streetview/appearances-can-be-deceiving-temporary-exhibition-at-the-frida-kahlo-museum/owFrsqPR4Xirxg

 

Ine Engels

Ine Engels haalde in 2019 een master in de taal- en letterkunde Engels-Spaans en studeert daarna kunstwetenschappen. Ze heeft een passie voor de kunst en cultuur van Spanje en Latijns-Amerika. Haar voornaamste onderzoeksprojecten zijn het analyseren van de kortfilm Destino, een samenwerking tussen Salvador Dalí en Walt Disney, en het literaire genre ‘lo fantástico’ in Argentijnse fictie. In februari 2020 neemt ze deel aan het project Bandwerk, een initiatief van erfgoedzuidwest waarin kunstwerken worden geregistreerd en gedigitaliseerd.