U bent hier

Titiaan & Tintoretto keren (tijdelijk) huiswaarts

 

Wie deze dagen het geluk heeft La Serenissima aan te doen, kan in het Palazzo Ducale een interessante samenwerking tussen het Antwerpse Rubenshuis en de Fondazione Musei Civici di Venezia (MUVE) bewonderen. In de tentoonstelling From Titian to Rubens - Masterpieces from Flemish Collections, die nog tot 1 maart loopt, wordt de wederzijdse invloed tussen Noord en Zuid centraal op het voorplan geplaatst. Ter illustratie verzamelde de organisatie meesterwerken van o.a. Peter Paul Rubens, Anthony van Dyck, Titiaan, Maerten de Vos en Michiel Sweerts die zowel in publieke als privécollecties verblijven.

 

Curator Ben Van Beneden, directeur van het Rubenshuis, spreekt lovende woorden over de stad en het paleis als locatie voor de tentoonstelling: “Venetie was hoogstwaarschijnlijk de eerste Italiaanse stad waar Rubens verbleef tijdens zijn tijd in Italië. We kunnen ons bijna niet voorstellen wat voor een impact de Venetiaanse architectuur, het spel van licht en water en de rijke verzameling aan kunst die hier te zien was op hem hebben gehad. Het Palazzo Ducale is de perfecte plek voor een tentoonstelling ‘van Titiaan tot Rubens’.”

 

“Het dogepaleis is dé belichaming bij uitstek van Venetië’s gloriejaren, zowel op cultureel-artistiek als politiek en economisch vlak. Op geen andere plek is de rijke Venetiaanse geschiedenis zo gaaf bewaard gebleven.” - Dr. Gabriella Belli, directeur MUVE

 

Met de tentoonstelling keren drie Venetiaanse topstukken na lange tijd terug naar hun geboortestad. Titiaans ‘Dubbelportret van een dame en haar dochter’ (ca. 1550) werd recent ingrijpend gerestaureerd en brengt een boeiend levensverhaal met zich mee. Onderwerp van dit portret zijn mogelijk Titiaans maitresse Milia en hun buitenechtelijke dochter Emilia. Met zijn eerste vrouw, Cecilia Soldani, had Titiaan twee gelegitimeerde zonen, Pomponio en Orazio Vecellio. Na het overlijden van de kunstenaar op 27 augustus 1576 werd het onvoltooide werk vrijwel onmiddellijk overschilderd, waarschijnlijk door een leerling van Tititaan en op vraag van zijn enige erfgenaam Orazio. De broers Vecellio zouden met de overschildering een schandaal rond de affaire met Milia hebben willen verdoezelen, al zou het nieuwe religieuze onderwerp ‘Tobias en Aartsengel Raphaël’ ook beter in de markt liggen. Het werk bleef nog een tijd lang in de collectie van Barbarigo om in 1850 door tsaar Nicolaas I te worden aangekocht. In 1939 verbergt Parijs kunsthandelaar en verzetstrijder René Gimpell het werk samen met een groot deel van zijn collectie in een opslagplaats in Bayswater, een buitenwijk van Londen. Gimpell sterft in het concentratiekamp Neuengamme en Bayswater lijdt hevig onder de bombardementen op Londen, maar het werk blijft gespaard. Diepgaand onderzoek in de naoorlogse periode legt de overschilderingen van het dubbelportret bloot en het werk ondergaat meer dan twintig jaar aan restauraties. Daarmee wordt het portret van een dame en haar dochter weer zichtbaar. De huidige eigenaar, Belgisch verzamelaar Marnix Neerman, schonk het werk in bruikleen aan het Rubenshuis, maar het blijft na afloop van de tentoonstelling nog enige tijd in Venetië.

 

Verschillende restauratiestadia van het werk door Alec Cobbe vanaf de jaren tachtig.

 

Een vroeg werk van Titiaan, ‘Jacopo Pesaro, bisschop van Paphos, door paus Alexander VI Borgia voorgesteld aan de heilige Petrus’ (1503-1510), behoort toe aan de collectie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen en is de enige publieke Titiaan in België. De compositie werd door Giovanni Bellini uitgewerkt, die in die periode de belangrijkste kunstenaar van Venetië was. Het votiefschilderij toont een zeeslag bij Santa Maura, die Pesaro als bevelhebber van de pauselijke vloot graag vereeuwigd wou zien en maakte dat Pesaro bij Titiaan in 1519 nog een altaarstuk bestelde. Van Dyck zag het werk in Venetië in 1623 en in 1652 kocht het Spaanse koningshuis het werk uit de collectie van Charles I. Koning Willem I schonk het werk in 1823 aan het Antwerpse museum.

 

Titiaan - Jacopo Pesaro bisschop van Paphos door paus Alexander VI Borgia voorgesteld aan de heilige Petrus - KMSKA

 

“Titiaan moet genoemd worden als één van Venetië’s grootste meesters en in die zin is het ook begrijpelijk dat zijn aanwezigheid andere Venetiaanse kunstenaars inspireerde en deed bloeien. De jonge Tintoretto, die kort in het atelier van Titiaan actief was, is daar een belangrijk voorbeeld van.” - Dr. Gabriella Belli, directeur MUVE

 

Jacopo Tintoretto’s ‘Heilige Catharina’ (ca. 1560), een altaarstuk voor de door Napoleontische troepen verwoeste San Geminianokerk, is nu vooral bekend onder de bijnaam die de media haar schonken: ‘Bowie’s Tintoretto’. Na het overlijden van muzikant en popicoon David Bowie werd zijn eclectische kunstcollectie bij Sotheby’s in 2016 geveild, waardoor het stuk in de collectie van Neerman terechtkwam. Vanaf 2017 verblijft het werk in bruikleen in het Rubenshuis. Ook dit werk moet Rubens hebben gezien tijdens zijn verblijf in Venetië. Het kan gezien worden als het einde van de rijke Venetiaanse republiek, wanneer deze werken naar de rest van Europa vertrokken. Tintoretto is een overgangsfiguur wiens invloed op kunstenaars in onze streken niet te miskennen is. “Hij wordt nog tot de renaissanceperiode gerekend, maar je kan duidelijk zien dat hij de barok aankondigt”, aldus Ben van Beneden. Kunstenaars als Rubens en Van Dyck waren bekend met zijn expressieve werken en werden er sterk door geïnspireerd. Giorgio Vasari omschreef hem als ‘capriccioso, presto, e risoluto’: wispelturig, snel en vastberaden. Moeilijk te doorgronden, maar fascinerend. Recent wetenschappelijk onderzoek rond ‘Heilige Catharina’ door het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK-IRPA), o.a. op basis van IRR-scans, betekende een belangrijke stap in het begrijpen van Tintoretto’s emotioneel beladen oeuvre.

 

Tintoretto - Heilige Catharina

Zie ook Bowie's Tintoretto onthuld in het Rubenshuis 

 

Tot slot werd ook een deel van de tentoonstelling gewijd aan de rond 1490 in het West-Vlaamse Rumbeke geboren renaissancecomponist Adriaan Willaert, die in Venetië en de rest van Italië grote bekendheid verwierf. Na jaren in Rome, Ferrara en Milaan werd hij 1527 in Venetië aangesteld als Maestro di Cappella van de San Marco-basiliek. Tot aan zijn dood in 1562 zal hij er de vroege barokmuziek van de Venetiaanse school met o.a. Andrea en Giovanni Gabrieli en later Claudio Monteverdi sterk beïnvloeden. Zijn populariteit in heel Europa en zijn oeuvre dat wordt begrepen als een synthese tussen de Vlaamse en Italiaanse polyfonie verklaren onmiddellijk zijn aanwezigheid binnen de tentoonstelling.

 

 

Wie deze dagen het geluk heeft La Serenissima aan te doen, kan in het Palazzo Ducale een interessante samenwerking tussen het Antwerpse Rubenshuis en de Fondazione Musei Civici di Venezia (MUVE) bewonderen. In de tentoonstelling From Titian to Rubens - Masterpieces from Flemish Collections, die nog tot 1 maart loopt, wordt de wederzijdse invloed tussen Noord en Zuid centraal op het voorplan geplaatst. Ter illustratie verzamelde de organisatie meesterwerken van o.a. Peter Paul Rubens, Anthony van Dyck, Titiaan, Maerten de Vos en Michiel Sweerts die zowel in publieke als privécollecties verblijven.

 

Curator Ben Van Beneden, directeur van het Rubenshuis, spreekt lovende woorden over de stad en het paleis als locatie voor de tentoonstelling: “Venetie was hoogstwaarschijnlijk de eerste Italiaanse stad waar Rubens verbleef tijdens zijn tijd in Italië. We kunnen ons bijna niet voorstellen wat voor een impact de Venetiaanse architectuur, het spel van licht en water en de rijke verzameling aan kunst die hier te zien was op hem hebben gehad. Het Palazzo Ducale is de perfecte plek voor een tentoonstelling ‘van Titiaan tot Rubens’.”

 

“Het dogepaleis is dé belichaming bij uitstek van Venetië’s gloriejaren, zowel op cultureel-artistiek als politiek en economisch vlak. Op geen andere plek is de rijke Venetiaanse geschiedenis zo gaaf bewaard gebleven.” - Dr. Gabriella Belli, directeur MUVE

 

Met de tentoonstelling keren drie Venetiaanse topstukken na lange tijd terug naar hun geboortestad. Titiaans ‘Dubbelportret van een dame en haar dochter’ (ca. 1550) werd recent ingrijpend gerestaureerd en brengt een boeiend levensverhaal met zich mee. Onderwerp van dit portret zijn mogelijk Titiaans maitresse Milia en hun buitenechtelijke dochter Emilia. Met zijn eerste vrouw, Cecilia Soldani, had Titiaan twee gelegitimeerde zonen, Pomponio en Orazio Vecellio. Na het overlijden van de kunstenaar op 27 augustus 1576 werd het onvoltooide werk vrijwel onmiddellijk overschilderd, waarschijnlijk door een leerling van Tititaan en op vraag van zijn enige erfgenaam Orazio. De broers Vecellio zouden met de overschildering een schandaal rond de affaire met Milia hebben willen verdoezelen, al zou het nieuwe religieuze onderwerp ‘Tobias en Aartsengel Raphaël’ ook beter in de markt liggen. Het werk bleef nog een tijd lang in de collectie van Barbarigo om in 1850 door tsaar Nicolaas I te worden aangekocht. In 1939 verbergt Parijs kunsthandelaar en verzetstrijder René Gimpell het werk samen met een groot deel van zijn collectie in een opslagplaats in Bayswater, een buitenwijk van Londen. Gimpell sterft in het concentratiekamp Neuengamme en Bayswater lijdt hevig onder de bombardementen op Londen, maar het werk blijft gespaard. Diepgaand onderzoek in de naoorlogse periode legt de overschilderingen van het dubbelportret bloot en het werk ondergaat meer dan twintig jaar aan restauraties. Daarmee wordt het portret van een dame en haar dochter weer zichtbaar. De huidige eigenaar, Belgisch verzamelaar Marnix Neerman, schonk het werk in bruikleen aan het Rubenshuis, maar het blijft na afloop van de tentoonstelling nog enige tijd in Venetië.

 

Verschillende restauratiestadia van het werk door Alec Cobbe vanaf de jaren tachtig.

 

Een vroeg werk van Titiaan, ‘Jacopo Pesaro, bisschop van Paphos, door paus Alexander VI Borgia voorgesteld aan de heilige Petrus’ (1503-1510), behoort toe aan de collectie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen en is de enige publieke Titiaan in België. De compositie werd door Giovanni Bellini uitgewerkt, die in die periode de belangrijkste kunstenaar van Venetië was. Het votiefschilderij toont een zeeslag bij Santa Maura, die Pesaro als bevelhebber van de pauselijke vloot graag vereeuwigd wou zien en maakte dat Pesaro bij Titiaan in 1519 nog een altaarstuk bestelde. Van Dyck zag het werk in Venetië in 1623 en in 1652 kocht het Spaanse koningshuis het werk uit de collectie van Charles I. Koning Willem I schonk het werk in 1823 aan het Antwerpse museum.

 

Titiaan - Jacopo Pesaro bisschop van Paphos door paus Alexander VI Borgia voorgesteld aan de heilige Petrus - KMSKA

 

“Titiaan moet genoemd worden als één van Venetië’s grootste meesters en in die zin is het ook begrijpelijk dat zijn aanwezigheid andere Venetiaanse kunstenaars inspireerde en deed bloeien. De jonge Tintoretto, die kort in het atelier van Titiaan actief was, is daar een belangrijk voorbeeld van.” - Dr. Gabriella Belli, directeur MUVE

 

Jacopo Tintoretto’s ‘Heilige Catharina’ (ca. 1560), een altaarstuk voor de door Napoleontische troepen verwoeste San Geminianokerk, is nu vooral bekend onder de bijnaam die de media haar schonken: ‘Bowie’s Tintoretto’. Na het overlijden van muzikant en popicoon David Bowie werd zijn eclectische kunstcollectie bij Sotheby’s in 2016 geveild, waardoor het stuk in de collectie van Neerman terechtkwam. Vanaf 2017 verblijft het werk in bruikleen in het Rubenshuis. Ook dit werk moet Rubens hebben gezien tijdens zijn verblijf in Venetië. Het kan gezien worden als het einde van de rijke Venetiaanse republiek, wanneer deze werken naar de rest van Europa vertrokken. Tintoretto is een overgangsfiguur wiens invloed op kunstenaars in onze streken niet te miskennen is. “Hij wordt nog tot de renaissanceperiode gerekend, maar je kan duidelijk zien dat hij de barok aankondigt”, aldus Ben van Beneden. Kunstenaars als Rubens en Van Dyck waren bekend met zijn expressieve werken en werden er sterk door geïnspireerd. Giorgio Vasari omschreef hem als ‘capriccioso, presto, e risoluto’: wispelturig, snel en vastberaden. Moeilijk te doorgronden, maar fascinerend. Recent wetenschappelijk onderzoek rond ‘Heilige Catharina’ door het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK-IRPA), o.a. op basis van IRR-scans, betekende een belangrijke stap in het begrijpen van Tintoretto’s emotioneel beladen oeuvre.

 

Tintoretto - Heilige Catharina

Zie ook Bowie's Tintoretto onthuld in het Rubenshuis 

 

Tot slot werd ook een deel van de tentoonstelling gewijd aan de rond 1490 in het West-Vlaamse Rumbeke geboren renaissancecomponist Adriaan Willaert, die in Venetië en de rest van Italië grote bekendheid verwierf. Na jaren in Rome, Ferrara en Milaan werd hij 1527 in Venetië aangesteld als Maestro di Cappella van de San Marco-basiliek. Tot aan zijn dood in 1562 zal hij er de vroege barokmuziek van de Venetiaanse school met o.a. Andrea en Giovanni Gabrieli en later Claudio Monteverdi sterk beïnvloeden. Zijn populariteit in heel Europa en zijn oeuvre dat wordt begrepen als een synthese tussen de Vlaamse en Italiaanse polyfonie verklaren onmiddellijk zijn aanwezigheid binnen de tentoonstelling.

 

Air Jordan VII 7 Shoes

 

Wie deze dagen het geluk heeft La Serenissima aan te doen, kan in het Palazzo Ducale een interessante samenwerking tussen het Antwerpse Rubenshuis en de Fondazione Musei Civici di Venezia (MUVE) bewonderen. In de tentoonstelling From Titian to Rubens - Masterpieces from Flemish Collections, die nog tot 1 maart loopt, wordt de wederzijdse invloed tussen Noord en Zuid centraal op het voorplan geplaatst. Ter illustratie verzamelde de organisatie meesterwerken van o.a. Peter Paul Rubens, Anthony van Dyck, Titiaan, Maerten de Vos en Michiel Sweerts die zowel in publieke als privécollecties verblijven.

 

Curator Ben Van Beneden, directeur van het Rubenshuis, spreekt lovende woorden over de stad en het paleis als locatie voor de tentoonstelling: “Venetie was hoogstwaarschijnlijk de eerste Italiaanse stad waar Rubens verbleef tijdens zijn tijd in Italië. We kunnen ons bijna niet voorstellen wat voor een impact de Venetiaanse architectuur, het spel van licht en water en de rijke verzameling aan kunst die hier te zien was op hem hebben gehad. Het Palazzo Ducale is de perfecte plek voor een tentoonstelling ‘van Titiaan tot Rubens’.”

 

“Het dogepaleis is dé belichaming bij uitstek van Venetië’s gloriejaren, zowel op cultureel-artistiek als politiek en economisch vlak. Op geen andere plek is de rijke Venetiaanse geschiedenis zo gaaf bewaard gebleven.” - Dr. Gabriella Belli, directeur MUVE

 

Met de tentoonstelling keren drie Venetiaanse topstukken na lange tijd terug naar hun geboortestad. Titiaans ‘Dubbelportret van een dame en haar dochter’ (ca. 1550) werd recent ingrijpend gerestaureerd en brengt een boeiend levensverhaal met zich mee. Onderwerp van dit portret zijn mogelijk Titiaans maitresse Milia en hun buitenechtelijke dochter Emilia. Met zijn eerste vrouw, Cecilia Soldani, had Titiaan twee gelegitimeerde zonen, Pomponio en Orazio Vecellio. Na het overlijden van de kunstenaar op 27 augustus 1576 werd het onvoltooide werk vrijwel onmiddellijk overschilderd, waarschijnlijk door een leerling van Tititaan en op vraag van zijn enige erfgenaam Orazio. De broers Vecellio zouden met de overschildering een schandaal rond de affaire met Milia hebben willen verdoezelen, al zou het nieuwe religieuze onderwerp ‘Tobias en Aartsengel Raphaël’ ook beter in de markt liggen. Het werk bleef nog een tijd lang in de collectie van Barbarigo om in 1850 door tsaar Nicolaas I te worden aangekocht. In 1939 verbergt Parijs kunsthandelaar en verzetstrijder René Gimpell het werk samen met een groot deel van zijn collectie in een opslagplaats in Bayswater, een buitenwijk van Londen. Gimpell sterft in het concentratiekamp Neuengamme en Bayswater lijdt hevig onder de bombardementen op Londen, maar het werk blijft gespaard. Diepgaand onderzoek in de naoorlogse periode legt de overschilderingen van het dubbelportret bloot en het werk ondergaat meer dan twintig jaar aan restauraties. Daarmee wordt het portret van een dame en haar dochter weer zichtbaar. De huidige eigenaar, Belgisch verzamelaar Marnix Neerman, schonk het werk in bruikleen aan het Rubenshuis, maar het blijft na afloop van de tentoonstelling nog enige tijd in Venetië.

 

Verschillende restauratiestadia van het werk door Alec Cobbe vanaf de jaren tachtig.

 

Een vroeg werk van Titiaan, ‘Jacopo Pesaro, bisschop van Paphos, door paus Alexander VI Borgia voorgesteld aan de heilige Petrus’ (1503-1510), behoort toe aan de collectie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen en is de enige publieke Titiaan in België. De compositie werd door Giovanni Bellini uitgewerkt, die in die periode de belangrijkste kunstenaar van Venetië was. Het votiefschilderij toont een zeeslag bij Santa Maura, die Pesaro als bevelhebber van de pauselijke vloot graag vereeuwigd wou zien en maakte dat Pesaro bij Titiaan in 1519 nog een altaarstuk bestelde. Van Dyck zag het werk in Venetië in 1623 en in 1652 kocht het Spaanse koningshuis het werk uit de collectie van Charles I. Koning Willem I schonk het werk in 1823 aan het Antwerpse museum.

 

Titiaan - Jacopo Pesaro bisschop van Paphos door paus Alexander VI Borgia voorgesteld aan de heilige Petrus - KMSKA

 

“Titiaan moet genoemd worden als één van Venetië’s grootste meesters en in die zin is het ook begrijpelijk dat zijn aanwezigheid andere Venetiaanse kunstenaars inspireerde en deed bloeien. De jonge Tintoretto, die kort in het atelier van Titiaan actief was, is daar een belangrijk voorbeeld van.” - Dr. Gabriella Belli, directeur MUVE

 

Jacopo Tintoretto’s ‘Heilige Catharina’ (ca. 1560), een altaarstuk voor de door Napoleontische troepen verwoeste San Geminianokerk, is nu vooral bekend onder de bijnaam die de media haar schonken: ‘Bowie’s Tintoretto’. Na het overlijden van muzikant en popicoon David Bowie werd zijn eclectische kunstcollectie bij Sotheby’s in 2016 geveild, waardoor het stuk in de collectie van Neerman terechtkwam. Vanaf 2017 verblijft het werk in bruikleen in het Rubenshuis. Ook dit werk moet Rubens hebben gezien tijdens zijn verblijf in Venetië. Het kan gezien worden als het einde van de rijke Venetiaanse republiek, wanneer deze werken naar de rest van Europa vertrokken. Tintoretto is een overgangsfiguur wiens invloed op kunstenaars in onze streken niet te miskennen is. “Hij wordt nog tot de renaissanceperiode gerekend, maar je kan duidelijk zien dat hij de barok aankondigt”, aldus Ben van Beneden. Kunstenaars als Rubens en Van Dyck waren bekend met zijn expressieve werken en werden er sterk door geïnspireerd. Giorgio Vasari omschreef hem als ‘capriccioso, presto, e risoluto’: wispelturig, snel en vastberaden. Moeilijk te doorgronden, maar fascinerend. Recent wetenschappelijk onderzoek rond ‘Heilige Catharina’ door het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK-IRPA), o.a. op basis van IRR-scans, betekende een belangrijke stap in het begrijpen van Tintoretto’s emotioneel beladen oeuvre.

 

Tintoretto - Heilige Catharina

Zie ook Bowie's Tintoretto onthuld in het Rubenshuis 

 

Tot slot werd ook een deel van de tentoonstelling gewijd aan de rond 1490 in het West-Vlaamse Rumbeke geboren renaissancecomponist Adriaan Willaert, die in Venetië en de rest van Italië grote bekendheid verwierf. Na jaren in Rome, Ferrara en Milaan werd hij 1527 in Venetië aangesteld als Maestro di Cappella van de San Marco-basiliek. Tot aan zijn dood in 1562 zal hij er de vroege barokmuziek van de Venetiaanse school met o.a. Andrea en Giovanni Gabrieli en later Claudio Monteverdi sterk beïnvloeden. Zijn populariteit in heel Europa en zijn oeuvre dat wordt begrepen als een synthese tussen de Vlaamse en Italiaanse polyfonie verklaren onmiddellijk zijn aanwezigheid binnen de tentoonstelling.

 

Air Jordan VII 7 Shoes

 

Wie deze dagen het geluk heeft La Serenissima aan te doen, kan in het Palazzo Ducale een interessante samenwerking tussen het Antwerpse Rubenshuis en de Fondazione Musei Civici di Venezia (MUVE) bewonderen. In de tentoonstelling From Titian to Rubens - Masterpieces from Flemish Collections, die nog tot 1 maart loopt, wordt de wederzijdse invloed tussen Noord en Zuid centraal op het voorplan geplaatst. Ter illustratie verzamelde de organisatie meesterwerken van o.a. Peter Paul Rubens, Anthony van Dyck, Titiaan, Maerten de Vos en Michiel Sweerts die zowel in publieke als privécollecties verblijven.

 

Curator Ben Van Beneden, directeur van het Rubenshuis, spreekt lovende woorden over de stad en het paleis als locatie voor de tentoonstelling: “Venetie was hoogstwaarschijnlijk de eerste Italiaanse stad waar Rubens verbleef tijdens zijn tijd in Italië. We kunnen ons bijna niet voorstellen wat voor een impact de Venetiaanse architectuur, het spel van licht en water en de rijke verzameling aan kunst die hier te zien was op hem hebben gehad. Het Palazzo Ducale is de perfecte plek voor een tentoonstelling ‘van Titiaan tot Rubens’.”

 

“Het dogepaleis is dé belichaming bij uitstek van Venetië’s gloriejaren, zowel op cultureel-artistiek als politiek en economisch vlak. Op geen andere plek is de rijke Venetiaanse geschiedenis zo gaaf bewaard gebleven.” - Dr. Gabriella Belli, directeur MUVE

 

Met de tentoonstelling keren drie Venetiaanse topstukken na lange tijd terug naar hun geboortestad. Titiaans ‘Dubbelportret van een dame en haar dochter’ (ca. 1550) werd recent ingrijpend gerestaureerd en brengt een boeiend levensverhaal met zich mee. Onderwerp van dit portret zijn mogelijk Titiaans maitresse Milia en hun buitenechtelijke dochter Emilia. Met zijn eerste vrouw, Cecilia Soldani, had Titiaan twee gelegitimeerde zonen, Pomponio en Orazio Vecellio. Na het overlijden van de kunstenaar op 27 augustus 1576 werd het onvoltooide werk vrijwel onmiddellijk overschilderd, waarschijnlijk door een leerling van Tititaan en op vraag van zijn enige erfgenaam Orazio. De broers Vecellio zouden met de overschildering een schandaal rond de affaire met Milia hebben willen verdoezelen, al zou het nieuwe religieuze onderwerp ‘Tobias en Aartsengel Raphaël’ ook beter in de markt liggen. Het werk bleef nog een tijd lang in de collectie van Barbarigo om in 1850 door tsaar Nicolaas I te worden aangekocht. In 1939 verbergt Parijs kunsthandelaar en verzetstrijder René Gimpell het werk samen met een groot deel van zijn collectie in een opslagplaats in Bayswater, een buitenwijk van Londen. Gimpell sterft in het concentratiekamp Neuengamme en Bayswater lijdt hevig onder de bombardementen op Londen, maar het werk blijft gespaard. Diepgaand onderzoek in de naoorlogse periode legt de overschilderingen van het dubbelportret bloot en het werk ondergaat meer dan twintig jaar aan restauraties. Daarmee wordt het portret van een dame en haar dochter weer zichtbaar. De huidige eigenaar, Belgisch verzamelaar Marnix Neerman, schonk het werk in bruikleen aan het Rubenshuis, maar het blijft na afloop van de tentoonstelling nog enige tijd in Venetië.

 

Verschillende restauratiestadia van het werk door Alec Cobbe vanaf de jaren tachtig.

 

Een vroeg werk van Titiaan, ‘Jacopo Pesaro, bisschop van Paphos, door paus Alexander VI Borgia voorgesteld aan de heilige Petrus’ (1503-1510), behoort toe aan de collectie van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen en is de enige publieke Titiaan in België. De compositie werd door Giovanni Bellini uitgewerkt, die in die periode de belangrijkste kunstenaar van Venetië was. Het votiefschilderij toont een zeeslag bij Santa Maura, die Pesaro als bevelhebber van de pauselijke vloot graag vereeuwigd wou zien en maakte dat Pesaro bij Titiaan in 1519 nog een altaarstuk bestelde. Van Dyck zag het werk in Venetië in 1623 en in 1652 kocht het Spaanse koningshuis het werk uit de collectie van Charles I. Koning Willem I schonk het werk in 1823 aan het Antwerpse museum.

 

Titiaan - Jacopo Pesaro bisschop van Paphos door paus Alexander VI Borgia voorgesteld aan de heilige Petrus - KMSKA

 

“Titiaan moet genoemd worden als één van Venetië’s grootste meesters en in die zin is het ook begrijpelijk dat zijn aanwezigheid andere Venetiaanse kunstenaars inspireerde en deed bloeien. De jonge Tintoretto, die kort in het atelier van Titiaan actief was, is daar een belangrijk voorbeeld van.” - Dr. Gabriella Belli, directeur MUVE

 

Jacopo Tintoretto’s ‘Heilige Catharina’ (ca. 1560), een altaarstuk voor de door Napoleontische troepen verwoeste San Geminianokerk, is nu vooral bekend onder de bijnaam die de media haar schonken: ‘Bowie’s Tintoretto’. Na het overlijden van muzikant en popicoon David Bowie werd zijn eclectische kunstcollectie bij Sotheby’s in 2016 geveild, waardoor het stuk in de collectie van Neerman terechtkwam. Vanaf 2017 verblijft het werk in bruikleen in het Rubenshuis. Ook dit werk moet Rubens hebben gezien tijdens zijn verblijf in Venetië. Het kan gezien worden als het einde van de rijke Venetiaanse republiek, wanneer deze werken naar de rest van Europa vertrokken. Tintoretto is een overgangsfiguur wiens invloed op kunstenaars in onze streken niet te miskennen is. “Hij wordt nog tot de renaissanceperiode gerekend, maar je kan duidelijk zien dat hij de barok aankondigt”, aldus Ben van Beneden. Kunstenaars als Rubens en Van Dyck waren bekend met zijn expressieve werken en werden er sterk door geïnspireerd. Giorgio Vasari omschreef hem als ‘capriccioso, presto, e risoluto’: wispelturig, snel en vastberaden. Moeilijk te doorgronden, maar fascinerend. Recent wetenschappelijk onderzoek rond ‘Heilige Catharina’ door het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK-IRPA), o.a. op basis van IRR-scans, betekende een belangrijke stap in het begrijpen van Tintoretto’s emotioneel beladen oeuvre.

 

Tintoretto - Heilige Catharina

Zie ook Bowie's Tintoretto onthuld in het Rubenshuis 

 

Tot slot werd ook een deel van de tentoonstelling gewijd aan de rond 1490 in het West-Vlaamse Rumbeke geboren renaissancecomponist Adriaan Willaert, die in Venetië en de rest van Italië grote bekendheid verwierf. Na jaren in Rome, Ferrara en Milaan werd hij 1527 in Venetië aangesteld als Maestro di Cappella van de San Marco-basiliek. Tot aan zijn dood in 1562 zal hij er de vroege barokmuziek van de Venetiaanse school met o.a. Andrea en Giovanni Gabrieli en later Claudio Monteverdi sterk beïnvloeden. Zijn populariteit in heel Europa en zijn oeuvre dat wordt begrepen als een synthese tussen de Vlaamse en Italiaanse polyfonie verklaren onmiddellijk zijn aanwezigheid binnen de tentoonstelling.

 

Air Jordan VII 7 Shoes

Bram Jef Vercauteren

Bram Jef Vercauteren (1994) is kunsthistoricus en cinefiel. Hij studeerde kunstwetenschappen aan de Universiteit Gent en specialiseerde zich in Vlaams erfgoed en negentiende-eeuwse neo-architectuur. In zijn vrije tijd gaan zijn interesses uit naar beeldende kunsten, literatuur, film en theater.