U bent hier

Everard ’t Serclaes ontvangt bijgelovigen opnieuw

 

De Stad Brussel huldigde afgelopen maandag het gerestaureerd monument van ’t Serclaes in. Het monument is het voorwerp van een volksgeloof. Wie over de arm van de vermoorde Everard ’t Serclaes of zijn hond wrijft zou van ongeluk gespaard blijven. Een typisch toeristisch bijgeloof, maar het monument vertoonde de zware sporen van die praktijk. Waar het monument uit een vergulde bronzen fries bestond met een messing beeld met zwarte patina, kennen veel Brusselaren en Japanners het als een zwarte fries met een bruin beeld en geelkoperen arm en hond.

 

Om het erfgoed te beschermen en toch de plubliekstrekker op de hoek van de Grote Markt en de Karel Bulsstraat te behouden koos het Stadbestuur na overleg met de Koninklijke Commissie voor Lanschappen en Monumenten om een replica te laten maken. Het originele monument plaatsten ze in het Brusselse stadhuis. Daar hangt ook een gipsen model op ware grootte. Enkele specialisten, zoals de beroemde architect en restaurator Paul Hautecler, vinden dit een elitaire reflex. Maar erfgoed beschermen is altijd een afweging van pro’s en contra’s.

 

De replica is gegoten uit siliciumbrons. Dat zorgt ervoor dat het beeld heel lang de bedoelde gouden kleur zal behouden in plaats van groen of zwart uit te slaan. Het originele beeld van ’t Serclaes bestaat uit messing met een beschermende laag over donkere patina. Het beeld is dus bijna zwart, zoals het in de negentiende eeuw bedoeld was. De nieuwste technologie helpt om dit duurzaam te houden met een minimum aan onderhoud.

 

 

In het stadhuis hangt het model in gips dat de weduwe van de kunstenaar twee jaar na zijn dood aan de Stad Brussel schonk. Dankzij het gepolychromeerde model kan iedereen zien dat de inversie van de kleuren op de hoeken wel degelijk de bedoeling was. Ernaast hangt de echte ’t Serclaes. Het door het Borgerhoutse Metafose gerestaureerde en geconserveerde origineel werd gereinigd, hersteld en behandeld tegen externe omstandigheden.

 

Everard ’t Serclaes

 

’t Serclaes was een Brabander die samen met enkele kornuiten het bezette Brussel bevrijdde van het leger van de Graaf van Vlaanderen. De Graaf wou het hertogdom Brabant erven in naam van zijn vrouw, terwijl die een oudere en jongere zus had. De oudste zus, die gehuwd was met de hertog van Luxemburg, bood de Brabantse bevolking een Blijde Intrede in 1356 zodat Brabant nooit gedeeld zou worden en de inwoners taalrechten, fiscale rechten, het recht oorlogen te weigeren en het recht van opstand tegen een slechte hertog bekwamen. De jongste zus plunderde voor de gelegenheid Brabant en veroverde Turnhout met haar gemaal, de hertog van Gelre. Dit was de Brabantse Succiessieoorlog. Vlaanderen bezette Brussel en Antwerpen, maar uiteindelijk kwam er vrede en zou de zoon van de Graaf van Vlaanderen Brabant van zijn tante erven. Het verhaal eindigde dus in de personele unie van Vlaanderen en Brabant onder de Bourgondische hertogen. Een lokale heer, de heer van Gaasbeek, vermoordde Everard ’t Serclaes later omwille van een feodaal geschil met de stad Brussel. In de negentiende eeuw richtten trotse Brusselse patriciërs het monument van ’t Serclaes op als ode aan de oude patriciërsfamilies van Brussel die de liberale grondrechten van hun gewest hadden bevochten. 

 

Lode Goukens

Lode Goukens is medewerker van Openbaar Kunstbezit in Vlaanderen sedert 1994. Hij werkt als restaurator van monumenten en studeert kunstwetenschappen aan de UGent. Voordien was hij jaren beroepsjournalist en schrijver. Begonnen als officieel IBM  multimedia developer in 1992 en één van de eerste professionele ontwikkelaars van DVD’s (dvd-authoring) schreef hij ook het eerste Belgische boek over het Internet in 1995.